Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’dan gelen bölgesel liderler, Birleşik Krallık yönetiminin kendilerine eşit muamele yapmadığını belirterek, ‘kendi kaderini tayin etme’ haklarını vurgulayan ortak bir açıklama yaptı. Cardiff’te bir araya gelen Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill ve İrlanda milliyetçisi Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, görüşmelerinin ardından bu önemli mesajı kamuoyuyla paylaştı.
Ev sahibi ap Iorwerth, Birleşik Krallık hükümetinin artık tüm ülkenin faydasına çalışmadığını dile getirerek, Galler’in daha fazla güce sahip olması ve eşit muamele görmesi gerektiğini belirtti. Bu hakkı hak ettiklerini ve bu nedenle komşularıyla işbirliği yaptıklarını ifade etti. Swinney, Mayıs ayındaki seçimlerin ardından İskoçya’da oluşan yeni siyasi dengenin Birleşik Krallık anayasa yolculuğunda önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. İlk kez, Birleşik Krallık’ı oluşturan dört ülkeden üçünde kendi kaderini tayin hakkını savunan bölgesel başbakanların görevde olduğuna dikkat çekti. Swinney, bu hakkın halkların vazgeçilmez bir hakkı olduğunu söyledi.
Üç bölgesel başbakan ve McDonald’ın imzaladığı mutabakat zaptı, kendi kaderini tayin etme hakkını merkeze alıyor. Sinn Fein lideri McDonald, bu toplantının tarihi bir belge olduğunu belirterek, İrlanda’da yaşanan işgal ve sömürge dönemlerinin sona ermesine yakın olunduğunu söyledi. Ülkelerin geliştiğini ve İrlanda’nın birçok imkansızı mümkün kıldığını ifade eden McDonald, ülkesinin ikiye bölünmüş durumda olduğunu ve referandum hakkına sahip olduklarını belirtti. Hiçbir İngiliz Başbakanın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammül edemeyeceklerini vurguladı.
McDonald, İrlanda, Galler ve İskoçya’daki gençlerin özgürlük ve kendi kaderini tayin hakkını deneyimlediğini aktarırken, O’Neill de büyük bir değişimin yaşandığını ve bunun durdurulamaz olduğunu söyledi. Westminster sisteminin bu üç ülke için çalışmadığını belirten O’Neill, kendi kaderlerini tayin etme hakkına ihtiyaç duyduklarını ekledi.
Toplantının soru-cevap bölümünde ap Iorwerth, Galler halkının Mayıs seçimleriyle geleceğiyle ilgili karar verdiğini ve bu kararın sadece bağımsızlığı değil, toplumun genel isteklerini de yansıttığını ifade etti. Galler halkının özgüvenini inşa etmenin ve değişiklik anahtarının ellerinde olduğunu göstermenin önemli olduğunu kaydetti. Doğru anayasal yapının kurulması gerektiğini söyleyen ap Iorwerth, en yakın dostlarının öncelikle adalarda ve sonra Avrupa’da olduğunu belirtti. Bu adalarda yaşayan insanlarla geleceği inşa etmeleri gerektiğini, aynı düşünen insanların bir araya geldiğini ve sadece anayasal değil, pek çok pratik konuya da çözüm aradıklarını ekledi.
Ap Iorwerth, Birleşik Krallık’ın ‘Büyük bir sıfırlama’ yapması ve temelden bir yenilenmeye ihtiyaç duyması gerektiğini vurguladı. Bağımsız ülkeler olarak birlikte çalışmanın avantajlarının arttığını ve bunun giderek daha fazla kabul gördüğünü söyledi. Mevcut statükonun savunulabilir olmadığını belirtti. İngiliz hükümetinin değişimi ve beklentileri anlaması gerektiğini altını çizen ap Iorwerth, Westminster’ın çalışmadığını ancak bundan sonra ne olacağına dair çalışmalar yapılması gerektiğini söyledi. Artan bir kendi kaderini tayin etme isteğinin olduğunu ve bunun ilişkilerin farklılaşmasına yol açacağını, İngiltere’nin pozitif yaklaşım veya engel çıkarma arasında bir seçim yapacağını değerlendirdi.
Swinney, İngiltere Başbakanı’nın ‘Birleşik Krallık’ın son başbakanı’ olacağını savunarak, İskoçya’nın kendi istediği hükümeti seçtiğini ve Avrupa Birliği’nin (AB) bir parçası olmak istediğini belirtti. Kendi istekleri dışında AB’den ayrıldıklarını ve İskoç halkının kendi umutlarının peşinden gitmek istediğini söyledi. Parlamento çoğunluğunu ve hükümet gücünü kullanarak İskoçya’nın bağımsızlığı için bir referandumu hayata geçirmek için çalışacaklarını ifade eden Swinney, mevcut Başbakan’ın İskoç halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duyduğunu belirtti.
