ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’in Ortadoğu’da barış adımları atma çabaları, İsrail kabinesinden gelen sert eleştiriler nedeniyle müttefikler arasında gerilime yol açtı. ABD yönetimi, İsrail’e askeri ve finansal bağımlılığını hatırlatarak uyarılarda bulunurken, İsrail tarafı bağımsız hareket edeceklerini belirtti.
Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan 14 maddelik İslamabad Mutabakatı, bölgedeki dengeleri değiştirdi. Anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşı sonlandırma, Hürmüz Boğazı’nı açma ve İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırma şartlarını içeriyor.
İslamabad Mutabakatı, İsrail yönetiminde büyük bir infiale neden oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD ve İran’ın Lübnan’da ateşkesi denetlemek üzere yeni bir mekanizma kurma kararı alması, İsrail’de paniğe yol açtığı bildirildi. Bu yeni yapı, ABD, İran, Lübnan, Katar ve Pakistan’dan oluşuyor ve İsrail bu yapının dışında kalıyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Lübnan’daki çatışma durumunu izlemek üzere bir mekanizma başlattığını doğruladı. Ancak İran, mutabakat hükümlerine atıfta bulunarak, Lübnan’da tam ateşkes sağlanmadığı ve petrol satış izinleri verilmediği sürece Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağını ilan etti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, New York Times gazetesine verdiği mülakatta ve Beyaz Saray’daki basın brifinginde, mutabakatı eleştiren İsrailli bakanları doğrudan hedef aldı. Vance, özellikle Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’i isim vererek eleştirdi ve İsrail’in panik havasını tuhaf bulduğunu ifade etti.
Vance, İsrail kabinesinin Trump’ı hedef alan açıklamalarından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, Tel Aviv’e askeri bağımlılığını sert bir dille hatırlattı. “Eğer ben İsrail kabinesinde olsaydım, tüm dünyada geriye kalan tek güçlü müttefikime saldırmazdım” diyen Vance, savunma silahlarının büyük kısmının Amerikan üretimi ve finansmanıyla sağlandığını belirtti.
Vance ayrıca, ABD’nin çıkarlarının her zaman İsrail ile örtüşmediğini ve Netanyahu yönetimini eleştirmenin Yahudi karşıtlığı anlamına gelmediğini vurguladı. ABD istihbarat kurumları, Netanyahu’nun siyasi geleceğini korumak adına barış çabalarını baltalayabileceği ve Lübnan’dan çekilmeyi reddederek mutabakatı başarısızlığa uğratabileceği uyarısında bulundu.
The Wall Street Journal’ın haberine göre, Başkan Donald Trump ile Başbakan Binyamin Netanyahu arasındaki telefon görüşmeleri dostane bir şekilde ilerlemiyor. Trump’ın, savaşı bitirme isteğine rağmen kendisini çatışmanın içine çeken Netanyahu’ya karşı sabrının tükendiği belirtiliyor.
Trump’ın, Lübnan’daki bombardımanlara tepki göstererek Netanyahu’ya binaları havaya uçurmayı bırakmasını söylediği öne sürüldü. Netanyahu’nun ise Trump üzerinde baskı kurmak için ABD’deki bazı medya figürlerini ve senatörleri kullandığı, ayrıca İsrail’in mutabakata bağlı olmayacağını ilettiği iddia edildi.
ABD’den gelen uyarılara İsrail’den yanıt gecikmedi. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Washington yönetimine meydan okuyarak, “Eğer İran bize saldırırsa derhal hareket edeceğiz ve güçle karşılık vereceğiz. Kimse bize ne yapacağımızı söyleyemez” dedi. Katz, Lübnan, Suriye ve Gazze’deki işgalleri terk etmeyeceklerini savundu.
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, ABD-İran müzakerelerinin kendilerini ilgilendirmediğini ve Lübnan’ın güneyinden çekilmeyeceklerini belirtti. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise, “Bütün Lübnan yanmalı. Her İsrailli annenin gözyaşı için bin Lübnanlı anne ağlamalı” ifadelerini kullandı. ABD’li Senatör Bernie Sanders, Ben-Gvir’in bu sözlerine sert tepki göstererek, bunların bir savaş suçlusuna ait olduğunu ve İsrail hükümetinin ABD’den yardım hak etmediğini söyledi.
Başkan Trump, İsrail’den Hizbullah ile ateşkes yapmasını talep ettiğini açıklarken, Netanyahu’nun orduya saldırıları durdurma ancak işgalden çekilmeme talimatı verdiği iddia edildi. İki ülke arasındaki bu stratejik çatışmanın, Orta Doğu’daki kalıcı barış arayışlarını nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.
